Ayrim joylar xuddi rassom chizgan suratga o‘xshaydi; go‘yo tushimizda ko‘radigan manzaralardek! Bunday maskanlar san’atkorlarni yangi asarlar yaratishga ilhomlantiradi va insonni kundalik hayotidan tashqaridagi olamga olib chiqadi. Eronda ham shunday hududlar va manzaralarni uchratish mumkin. Ayniqsa, Kaspiy dengizi bo‘yidagi shimoliy hududlarda bunday go‘zal maskanlar ko‘p. Bu yerlar go‘zal tog‘ tizmalari va qalin o‘rmonlar bilan tutashib ketgan. Ushbu hududlar orasida Filband alohida shuhrat qozongan. Shu bois ko‘plab eronliklar uni orzudagi sayohat manzili sifatida tanlaydilar.
Filband qayerda joylashgan?
Filband qishlog‘i Mozandaron viloyatining Babol shahristonida joylashgan. Babol ushbu viloyatning aholisi eng zich joylashgan shahristoni hisoblanadi. Shahristonning markazi bo‘lgan Babol shahri Jahon okeani sathidan ikki metr pastda joylashgan.
Babol shahristoni ikki qismdan — tekislik va tog‘li hududlardan iborat. Tekislik qismi shahristonning markaziy va shimoliy hududlarini qamrab oladi. Qalin kengbargli o‘rmonlarga boy tog‘li qism esa janub va g‘arbda joylashgan. Shahristonning tekislik hududi dengizning chekinishi natijasida shakllangan bo‘lib, unda Alborz tog‘larining shimoliy yonbag‘irlaridan oqib tushadigan daryolar keltirgan cho‘kindilar to‘plangan.
Hududning geografik xilma-xilligi turli tabiiy manzaralarning yuzaga kelishiga sabab bo‘lgan va ular sayyohlarning e’tiborini tortadi. Bir nechta ko‘l va suv omborlari, turli daraxtlardan tashkil topgan o‘rmonlar, buloqlar hamda tog‘oldi yozgi maskanlari Babolda tabiiy diqqatga sazovor joylarning keng turini mujassam etgan. Qadimiy tarixga ega bu hududda ko‘plab tarixiy yodgorliklar ham mavjud. Biroq Filbandni, ehtimol, shahristonning eng go‘zal va sayyohlar orasida eng mashhur maskanlaridan biri deb hisoblash mumkin.
Filband qishlog‘i Xoshroud qishloq okrugining G‘arbiy Bandpey tumaniga kiradi. U shimoli-g‘arbda «Sangchal» qishlog‘i, janubda «Vanehbon» yozgi yaylovi, janubi-sharqda esa «Shayx Muso» va «Lahe-ye Babol» qishloqlari bilan chegaradosh. Qishloq Babol shahrining janubi-g‘arbida joylashgan.
Babol shahridan Filbandga borish uchun Amol shahri va Haroz yo‘li tomon harakatlanish kerak. Bir necha kilometr yo‘l bosgach, tunnelga yetib borasiz. Tunneldan chiqqaningizdan so‘ng chap tomonda «Chelav» qishlog‘iga olib boruvchi yo‘l ko‘rsatkichini ko‘rasiz. Filbandga yaylovlar va tepalikka ko‘tariladigan yo‘llar orqali yetib borish mumkin.
Tehrondan kelayotganlar esa Haroz yo‘liga chiqib, Rudhen shahri va Alimeston o‘rmonidan o‘tishlari kerak. So‘ng «Pern» qishlog‘i ro‘parasida Filband yo‘liga olib boradigan shoxobcha yo‘lga burilish lozim. Taxminan 30 kilometr uzunlikdagi ushbu yo‘l Poshakola va Sangchal qishloqlaridan o‘tadi. Tehrondan Filbandgacha bo‘lgan masofa qariyb 170 kilometrni tashkil etadi. Yomg‘ir yog‘ayotgan paytda Sangchaldan Filbandgacha bo‘lgan yo‘lni bosib o‘tish qiyin va xavfli bo‘lishi mumkin.
Filbandning xususiyatlari va mahalliy hayot
Tilshunoslarning fikricha, mozandaroniy lahjasida «Fel-bon» deb talaffuz qilinadigan Filband nomi ikki qismdan tashkil topgan: «fel» — charchamoq, «bon» esa oxiriga yetmoq ma’nolarini anglatadi. Mahalliy aholi tasavvurida bu nom uzoq, tik va burilishlarga boy yo‘lni bosib o‘tishdagi mashaqqatlar nihoyasiga yetadigan, dam olish mumkin bo‘lgan maskanni ifodalaydi.
Filband dengiz sathidan 2700 metr balandlikda joylashgan. Shu sababli unga «Mozandaron tomi» degan nom berilgan.
Filbandning go‘zal manzaralari shu qadar maftunkorki, ularni so‘z bilan tasvirlash mushkul. Shuning uchun bu joyga o‘zingiz borib, uning go‘zalligini o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rganingiz ma’qul! Ertalab oyoqlaringiz ostida bulutlar harakatlanayotganini his qilasiz.
Filband bir nechta baland tog‘lar bilan o‘ralgan. Shu sababli yomg‘irdan keyin havodagi namlik hududdan osonlikcha tarqalib keta olmaydi va qishloqning pastki tomonida bulutlar shaklida ko‘rinadi. Aynan shu hodisa Filbandga tashrif buyuruvchilarga bulutlar uzra sayr qilishdek betakror va unutilmas tajribani taqdim etadi.
Vaqti-vaqti bilan yog‘ib turadigan yomg‘irlar qishloq tabiatini doimo yam-yashil va musaffo saqlaydi. Yozda bu yerning iqlimi mo‘tadil bo‘ladi. Shu bois yoz fasli Filbandga sayohat qilish uchun eng qulay davr hisoblanadi.
Filband yozgi yaylov hududi bo‘lib, qish faslida chidab bo‘lmas sovuq tufayli aholisiz qoladi. Iqlim sharoiti sababli bu yerda o‘simliklarning ko‘p turlari o‘smaydi. Asosan, «qora ildizli» deb ataluvchi ayrim o‘simliklar, jumladan, shumtol, nordon olxo‘ri, yovvoyi zirk va yovvoyi uzum uchraydi. Mahalliy aholi yovvoyi uzumni «Galesh angir» deb ataydi.