Balki, dastlabki qarashda taomning asosiy vazifasi organizm ehtiyojini qondirish va ochlikni bartaraf etishdek tuyular. Ammo aslida taom va uning turli xil ko‘rinishlarining ahamiyati bundan ancha kengroqdir. Taom ko‘p avlodlar davomida to‘plangan bilim va mahorat mahsuli bo‘lib, madaniy o‘zlikning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Taomlar va ularni tayyorlash usullari geografik muhit, madaniyat va hatto urf-odatlar ta’sirida shakllangan. Taomlar va ularni tayyorlash usullarini o‘rganish orqali turli kichik madaniyatlarni tanib olish, har bir xalqning e’tiqodlari va tarixini anglash mumkin. Shu ma’noda, taom ortida ko‘plab avlodlarning hamkorligi mujassam bo‘lgan ma’naviy va nomoddiy meros sifatida qaralishi kerak. Shu sababli YUNESKO taomlar va ovqatlanish madaniyatini o‘rganishni ma’naviy madaniyat hamda insoniy o‘zlikni anglash yo‘li sifatida e’tirof etib, bu borada xabardorlikni oshirishga qaratilgan global tashabbusni yo‘lga qo‘ygan.
Semnon viloyatining Jo‘yin qishlog‘iga xos vo‘gre oshi tabiiy va organik mahsulotlardan tayyorlanadigan taomlardan biridir. Oddiyligiga qaramay, bu taom Semnon ko‘chmanchilarining turmush tarzini aks ettiradi. Vo‘gre oshi juda to‘yimli bo‘lib, sog‘lom ovqatlanishga intilayotganlar uchun ham yaxshi tanlov bo‘lishi mumkin.
Jo‘yin qishlog‘i qayerda joylashgan?
Jo‘yin qishlog‘i Semnon viloyatining Sorxe shahristoniga qarashli. Qishloq Sorxe shahridan 42 kilometr uzoqlikda, uning g‘arbiy tomonida joylashgan. Sorxe qishlog‘ining tog‘li hududda, Jo‘yin daryosi yaqinida joylashgani unga o‘zgacha go‘zallik baxsh etgan. Qishloq Elburz tog‘ tizmasining janubiy chekkasida joylashgan bo‘lib, dengiz sathidan qariyb ikki ming metr balandlikda joylashadi. Yilning ayrim davrlarida Jo‘yin ko‘chmanchi chorvadorlarni ham o‘z bag‘riga oladi.
Vo‘gre oshi va uning xususiyatlari
Jo‘yin hududidagi ko‘chmanchilar orasida vo‘gre oshini tayyorlash an’anasi keng tarqalgan. Bu oshning nihoyatda yoqimli hidi bor. U pishayotgan paytda atrofdagilarning ishtahasini ochadi! Bu hid vo‘gre o‘simligidan foydalanish natijasida hosil bo‘ladi. Hatto oshning nomi ham aynan shu o‘simlik nomidan olingan.
Vo‘gre tog‘ yonbag‘irlarida o‘sadi va o‘ziga xos nordon ta’mga ega. Vo‘gre qaynatilganda, uning nordon ta’mi boshqa masalliqlarga ham singib, oshni nihoyatda mazali qiladi. Bu oshda nafaqat vo‘gre, balki ishlatiladigan boshqa ko‘katlar va o‘simliklar ham atrofdagi tog‘ yonbag‘irlarida o‘sadi. Shu sababli bu oshni Jo‘yin qishlog‘iga borib, o‘sha yerning o‘zida tatib ko‘rgan ma’qul. Shunda siz tabiiy ko‘katlar va mahsulotlarning ta’midan bahramand bo‘lish bilan birga, hududning betakror tabiati va maftunkor manzaralarini ham tomosha qilishingiz mumkin.
Vo‘gre oshini tayyorlash retsepti
To‘rt kishilik osh tayyorlash uchun quyidagi masalliqlar kerak bo‘ladi:
-
Zarchava, qora murch, yog‘ va tuz — ta’bga ko‘ra
-
Piyoz — 1 dona
-
Oshbop ko‘katlar — 150–200 gramm
-
Oq un, yasmiq va mosh — har biridan yarim stakandan
Oshbop ko‘katlar tarkibiga ismaloq yoki lavlagi bargi, ko‘k piyoz, kashnich, petrushka, ukrop va vo‘gre kiradi. Bu ko‘katlarning har biridan teng miqdorda oling. Albatta, o‘z ta’bingizga qarab har bir ko‘kat miqdorini biroz o‘zgartirishingiz mumkin. Biroq bir turdagi ko‘katni haddan tashqari ko‘p ishlatish taomning ta’mini o‘zgartirib yuborishi mumkinligini yodda tuting.
Taom tayyorlashdan bir kecha oldin moshni suvga ivitib qo‘ying. Shu vaqt davomida uning suvini bir necha marta almashtirsangiz, moshning qorin dam qiluvchi xususiyati kamayadi.
Oshni tayyorlash usuli juda oddiy. Avval qozonning yarmini suv bilan to‘ldiring. Moshni solib, 20 daqiqa qaynatib oling. So‘ng yasmiqni qo‘shing va yana 15 daqiqa qaynatishda davom eting. Keyin ularni suzib oling.
Qozonga yana yarimigacha suv quying. Suv qaynagach, moshni ko‘katlar bilan birga soling. Masalliqlar biroz qaynaguncha piyozni yog‘da qovurib olishga ulgurishingiz mumkin. Piyozni tillarang tusga kirguncha qovuring, so‘ng zarchava va tuz qo‘shing. Tayyor piyozli aralashmani qozonga solib, osh yaxshilab pishib, quyuqlashguncha kuting.
Unni ozgina sovuq suv bilan aralashtirib, bir tekis massa hosil bo‘lguncha yaxshilab aralashtiring. Oshga jelega o‘xshash quyuqroq tuzilish berish uchun unli aralashmani pishirish tugashiga 10 daqiqa qolganda qozonga qo‘shing.
Ba’zan vo‘gre oshga boshqa ko‘katlardan alohida holda ham qo‘shilishi mumkin. Bunday holatda vo‘gre qovurilgan piyoz bilan birga oshga solinadi.