Muzeylarni har bir shaharning eng jozibali diqqatga sazovor joylaridan biri deb hisoblash mumkin. Odatda muzeylar maxsus buyumlar to'plamini jamlaydi, shunda tashrif buyuruvchilar qisqa vaqt ichida eng ko'p ma'lumotga ega bo'lishlari mumkin. Bugungi kunda muzeylar turli uslub va turlarda mavjud bo'lib, har yili millionlab tashrif buyuruvchilarni qabul qiladi. Biroq, ehtimol ko'plab sayyohlar tarixiy va tabiiy obidalarni ziyorat qilishga ko'proq e'tibor berishadi va muzeylarga tashrifni sayohat rejalariga kiritmaydilar; bu holat manzil muzeylari bilan tanish bo'lmaslik tufayli yuz berishi mumkin! Shuning uchun bir shahar yoki mamlakatga tashrif buyurishdan oldin, uning tarixiy, tabiiy va madaniy diqqatga sazovor joylari haqida ma'lumot olish bilan birga, u yerdagi muzeylar haqida ham tadqiqot olib borish yaxshiroqdir. Tehronda, Ironning poytaxtida, ko'plab muzeylar faoliyat yuritadi. Albatta, agar siz Tehron sayyohi bo'lsangiz, uning muzeylari orasidan qidirib, hech bo'lmaganda bir-ikkitasini topasiz, ular sizning qiziqishlaringizga mos keladi... Tehronning jozibali muzeylaridan biri, undagi buyumlardan tashqari, binosi va hududi ham tomoshabop va yoqimli bo'lgan «Vaqt muzeyi» dir, u «Tamoshogoh-e Zamon» yoki «Soat muzeyi» nomi bilan ham tanilgan. Bu muzey, nomidan ko'rinib turganidek, vaqtni o'lchash asboblari va usullarini namoyish etishga bag'ishlangan.
Vaqt muzeyi qayerda joylashgan?
Vaqt muzeyini ziyorat qilish uchun Tehronning shimoliy mahallalaridan biridagi Za'faroniy ko'chasiga borish kerak. Bu muzey Parzin Bag'dodiy ko'chasining burchagida joylashgan. Muzey Bag'-e Ferdavs yerlarining bir qismida, Nosiriddin Shohning (1831-1896-yillar hukmronligi) kuyovi bo'lgan «Mo'ayyer al-Mamolik» ga tegishli bo'lgan bog'da joylashgan. Mo'ayyer al-Mamolik vafot etgandan so'ng, uning o'g'li bog' daraxtlarini kesishga kirishdi, shunda ularning yog'ochidan o'choq uchun yoqilg'i sifatida foydalanish mumkin edi! 1925-yilda (1304 hijriy quyosh yili) «Abdullaxon Mansur» ismli shaxs ko'chmas mulkni sotib olib, bog'ni saqlab qoldi! Bu bog' 1967-yilda (1346 hijriy quyosh yili) «Husayn Xodadod» ismli shaxsga tegishli bo'ldi. U bog'ning loydan qurilgan binosini ta'mirlab, uni tomoshabop va ko'zni quvontiruvchi san'at asariga aylantirdi. Binoning juda chiroyli ganch o'ymakorliklari uning go'zalligida asosiy rol o'ynaydi. Bu ganch o'ymakorliklari 40 nafar ustozdan iborat guruhning sa'y-harakatlari natijasidir va ularni yaratish uchun qariyb 11 yil vaqt sarflangan. Xodadod gilam savdogari edi va uni ganch o'ymakorlik bezaklaridan foydalanishga bunchalik qiziqtirgan sabablardan biri binoning shifti va tanasida asl Eron gilam naqshlarini yaratish edi. Agar siz Tehron Vaqt muzeyiga tashrif buyursangiz, muzey qasrida Eron ganch o'ymakorligining eng go'zal namunalaridan birini ko'rasiz. Albatta, bu qasrning go'zalliklari faqat bu ganch o'ymakorliklar bilan cheklanmaydi; balki uning boshqa qismlarida, jumladan eshik va derazalardagi girih-chini ishlarida Eron san'atkorlarining san'ati cho'qqisi namoyon bo'ladi.
Binoning eng ko'zga ko'ringan qismlaridan biri uning birinchi qavatidagi «Isfahonliklar xonasi» dir. Bu xonaning qurilishi uch yil davom etdi. Uch aka-uka bu xonaning me'morchiligini o'z zimmalariga olishdi. Ular bu xonada Isfahonning Oli Qopu saroyiga o'xshash muhit yaratish uchun bor kuchlarini sarfladilar. Bu xonaning shift bezaklari mis va tilladan tayyorlangan. Bu xonada «Yaratilish lavhasi» nomi bilan mashhur bo'lgan ganch ishi surati ko'rinadi, u Eron an'anaviy san'atlarining taniqli ustozlaridan biri «Ustoz Iso Xon Bahoduriy» ning asaridir.
Vaqt muzeyining mavzusi va xususiyatlari
Vaqt inson hayotining eng asosiy elementlaridan biridir va tarix davomida ko'plab olimlar uni o'lchash uchun yechimlar ixtiro qilganlar. Bugungi kunda hamma joyda mavjud bo'lgan zamonaviy soatlarga qaramay, biz o'tmishda vaqtni bilish va turli vaqt o'lchash asboblari o'rtasida muvofiqlikni yaratish uchun qanday mehnat sarflanganini unutdik. Agar siz Tehron Vaqt muzeyiga tashrif buyursangiz, vaqtni o'lchashning ba'zi eng jasur g'oyalari bilan tanishasiz, masalan, sham va arqon soatlari, ular maxsus jarayon orqali ishlab chiqarilgan va ularning yonishi vaqt o'tishini o'lchash imkoniyatini bergan. Yog', suv, qum va quyosh soatlarining namunalarini ham Vaqt muzeyi hududida ko'rish mumkin. Bu yoqimli bog'ning betakror tabiati va uning bir burchagida ochilgan kafe-restoran tashrifingizga boshqacha rang va ta'm baxsh etishi mumkin!
Vaqt muzeyi besh ming kvadrat metr maydonga va 700 kvadrat metr qurilish maydoniga ega. Muzeyning birinchi qavatida XVII asrdan XX asrgacha bo'lgan qadimgi Yevropa soatlari namoyish etilgan. Mexanik va zavodli soatlar, shahin shaklidagi soatlar, mayatnikli, stol usti, devor va tik turuvchi soatlar bu muzey qismidagi buyumlarning turlaridir. Muzey soatlarini juda o'ziga xos qilgan narsa soatlar tanasidagi bezaklardir, bu bezaklar haykaltaroshlik, minokorlik va mozaika kabi san'atlarni eslatadi. Bu qismdagi ba'zi soatlar Ironning ba'zi ilmiy va badiiy shaxslariga bag'ishlangan.
Ikkinchi qavatda soat qismlaridan foydalanib yaratilgan badiiy asarlarni ko'rish mumkin. Bu asarlar «Hushang Foruton» ismli san'atkor 1988-yilda (1367 hijriy quyosh yili) yaratishni boshlagan kollaj turidir. Soat ta'mirlash asboblari, jumladan soatsoz pichoqchasi, strelka sug'urgich, moylash ignasi va zumba kabi buyumlar ham binoning bu qavatining bir qismida ko'rinadi. Qo'l soatlari, cho'ntak soatlari va buyurtma soatlar, shuningdek taqvimlar va astronomik faoliyatlarga oid ba'zi hujjatlar bu qavatning boshqa qismida namoyish etilgan.