Mona Ba’zoviy qalamiga mansub «Sarlavhasiz qasida» kitobi muallifaning yangi she’rlari to‘plamidan iborat bo‘lib, unda Falastinning bosib olinishi, ushbu hudud aholisining azob-uqubatlari va g‘am-anduhlari norozilik hamda tanqidiy ruhda ifodalangan. Bu kitob Falastindagi vaziyatga arab jamiyati ichidan turib bildirilgan adabiy munosabatdir.
«Ey Falastin, Islom osmonining yuksaklarida boshing baland, nurafshon bo‘lib, abadiy yashagin!
Payg‘ambarlar va Qur’on guvohligida sen tarix sahifalarida mangu qolajaksan!
Ey dunyo onasi va har bir zamonning farzandi...
Uzoq yillar yashagan va mangu qoladigan qahramonlarning sharafi bilan qasamki,
va’da qilingan fursat kelganda, senga ozodlik ato etamiz!
Tarix guvohlik beradiki,
noming harflarini bolalar qalbiga muhrlaymiz,
nomingni Qadr kechasida yulduzlar va sayyoralar porlashi uzra bitamiz».
Mona Ba’zoviy va Eron
Mona Ba’zoviy Tunisning Qayruvon shahrida yashaydi. U arab tili va adabiyoti yo‘nalishida tasavvuf ixtisosligi bo‘yicha tahsil olgan hamda Tunisdagi Karfagen universitetida doktorantura bosqichini tamomlagan.
U fors tilini o‘rganishni Tunisdagi Eron Islom Respublikasi madaniyat markazida boshlagan. Eron Islom Respublikasining madaniyat markazi Karfagen universitetida fors tili kurslarini tashkil etgan. Tunisdagi beshta milliy universitetda, jumladan, Manar, Karfagen va 9-aprel universitetlarida fors tili va adabiyoti o‘qitiladi.
Mona Ba’zoviy Eronni juda yaxshi ko‘radi. Imom Xumayniy (r.a.) haqida u shunday deydi:
«Imom Xumayniy (r.a.) mutafakkir va orif inson bo‘lib, uning tarixdagi o‘rni juda muhimdir. Imom Xumayniy (r.a.) butun dunyoda Islom va islomiy mamlakatlarni qo‘llab-quvvatlagan hamda Xalqaro Quds kunining asoschisidir».
Uning asarlari qatoriga «Ishq va devon», «Ishq va jazo», «Ishq — Qadr raqsi» hamda «Minglab safarlardan biri kabi safar» kitoblari kiradi.
«Minglab safarlardan biri kabi safar» kitobi Eronga bag‘ishlangan. Mona Ba’zoviy ushbu kitobni yozish sababini quyidagicha izohlaydi:
«Bu kitobni yozishimning asosiy sababi shundan iborat ediki, Eronga safar qilishimdan oldin bu mamlakatni butunlay boshqacha tasavvur qilardim. Ammo Eronni o‘z ko‘zim bilan ko‘rganimdan so‘ng, barcha tasavvurlarim va eshitganlarim o‘z kuchini yo‘qotdi. Shunda Eron va eronliklarning haqiqiy qiyofasi hamda sivilizatsiyasini Tunis xalqiga tanishtirish uchun kitob yozishga qaror qildim. Zero, haqiqat faqat yozish orqali yuzaga chiqadi».
Jahon mustaz’aflari taqdiri haqida qayg‘urish
Ba’zoviy tasavvufiy ruhdagi shoira bo‘lib, u doimo dunyo mustaz’aflari va islomiy jamiyat muammolarini o‘zining asosiy tashvishlaridan biri deb bilgan. Bu tashvish va qarashlarni «Sarlavhasiz qasida» kitobida ham ko‘rish mumkin.
U Falastin va muqaddas Quds masalasiga e’tibor qaratishni Islom ummatining eng muhim vazifalaridan biri deb hisoblaydi. Shoira yillar davomida o‘z qarashlari orqali Falastin va Qudsni Islom yo‘lini yorituvchi mash’al sifatida namoyon etishga intilib kelgan.
Falastin haqida fikr yuritish
So‘nggi o‘n yil ichida, ya’ni 1390–1400-hijriy-shamsiy yillar oralig‘ida, mahalliy va xorijiy mualliflar tomonidan Falastin mavzusida kamida 18 ta kitob nashr etilgan.
Ushbu kitoblar qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin:
-
«Falastin haqida fikr yuritish: bosib olingan hududlar voqeligini anglashda nazariy qarashlarning o‘rni» — Rolit Lentin muallifligida;
-
«Unutilmaslik uchun: Falastin yeridan quvilganlarning xotiralari» — Morteza Muhammadiy muallifligida;
-
«Falastin — birlik o‘qi» — Islom birligi bo‘yicha 33-xalqaro konferensiya maqolalari to‘plami;
-
«Falastin masalasi» — Eron Islom Respublikasi rahbari Oyatulloh Xomanaiy nutqlaridan olingan Sa’id Solh Mirzoiy asari;
-
«Falastin va Isroil mojarosi» — Tamra Or muallifligida;
-
«Isroil haqidagi o‘nta mashhur xato» — Vohid Xuzzob va Ilan Pappe muallifligida;
-
«Asr kelishuvi» — AQShning sobiq prezidenti Donald Trampning Falastin masalasiga doir siyosatini yorituvchi Fotima Zahro Alinajod va Zahro Xoniyoniyning asari;
-
«Falastindagi etnik tozalash» — Ilan Pappe muallifligida;
-
«Balfur va Vaysman: sionist, zelot va Isroilning vujudga kelishi» — Jeffri J. Lyuis muallifligida bo‘lib, sionizmni o‘rganish yo‘nalishidagi muhim asarlardan biri hisoblanadi;
-
«Quddusni bosib olgan rejimni anglashga kirish» — Muhammad Taqiy Puriyon va Mustafo Savah Dorudiy muallifligida;
-
zamonaviy davrning mashhur mutafakkiri Noam Chomskiy va Ilan Pappe qalamiga mansub «Falastin haqida» kitobi.
«Falastin haqida» kitobida bugungi Falastinning shakllanishiga olib kelgan tarixiy shart-sharoitlar batafsil yoritiladi. Mualliflar Falastin masalasi dunyoda yuz berayotgan minglab tartibsizliklar va fojiali hodisalardan biri ekanini, biroq G‘arb davlatlarining roli hamda yirik iqtisodiy kompaniyalarning ular bilan til biriktirishi ushbu masalani nihoyatda o‘ziga xos muammoga aylantirganini ta’kidlaydilar.
Isroil xalqaro qonunlar va me’yorlarni buzish orqali manfaat ko‘rayotgani, G‘arb davlatlari esa unga qizil gilam to‘shab, uning tajovuzlarini e’tiborsiz qoldirayotgani shuni anglatadiki, falastinliklar boshiga tushgan ushbu adolatsizlikka barham berishda har birimiz mas’ulmiz.
Eron xalqi muqaddas Qudsni ozod qilish borasidagi sadoqatini doimo namoyon etib kelgan. Har yili Quds kunida — muborak Ramazon oyining so‘nggi juma kunida — eronliklar Falastin xalqiga nisbatan sodir etilgan zulmni yodga olish, qarshilik yo‘lida halok bo‘lgan va shahid ketgan bolalar, ayollar hamda erkaklarni xotirlash uchun ko‘chalarga chiqadilar va Falastin xalqining mazlumligini butun ovozlari bilan olamga jar soladilar.