_1_crop_6.jpg)
Mehdi Dasht-Bozorgiy Tehron universitetida G‘arb falsafasi yo‘nalishi bo‘yicha tahsil olgan. U Tarbiyat Modarres universitetida Islom falsafasi va kalom ilmi yo‘nalishlari bo‘yicha magistratura hamda doktorantura bosqichlarini tamomlagan.
Dasht-Bozorgiy 1342-hijriy-shamsiy yilda (1963-yilda) Ahvoz shahrida tug‘ilgan. 1378-hijriy-shamsiy yilning bahman oyidan (1999-yil fevralidan) buyon Koshon universitetining Falsafa va dinlar kafedrasida rasman professor-o‘qituvchi sifatida faoliyat yuritib kelmoqda. U ushbu universitetda mashshoiy falsafa, Mulla Sadro falsafasi, an’anaviy mantiq, zamonaviy mantiq, arab tili, ixtisoslashgan ingliz tili, tasavvuf va kalom fanlaridan dars beradi.
U hozirgacha ingliz tilidan fors tiliga uchta kitobni tarjima qilgan: Rudolf Karnapning «Mening ilmiy tarjimai holim», Jon Makkuorining «Ekzistensialistik ilohiyot» va Aleks Rozenbergning «Fan falsafasi» asarlari.
Shuningdek, u Alloma Tabataboiyning «Ali va ilohiy falsafa» hamda Abdurrasul Obudiyatning «Islom falsafasiga kirish» kitoblarini fors tilidan ingliz tiliga tarjima qilgan.
«Shayton bozori», «Yuzta qisqa hikoya» (Māʾatu qissatin qasīratin) va «Yashirin ko‘z yoshi» uning o‘zi yozgan asarlardir. «Karnap va bilish nazariyasi», «Abu Zaydning shubha va e’tirozlariga javob» hamda «Oqil va ma’qulning birligi: Ibn Sino va Mulla Sadro qarashlarining qisqacha qiyosi» Dasht-Bozorgiyning muhim maqolalari sirasiga kiradi.
Mehdi Dasht-Bozorgiy tomonidan fors tilidan ingliz tiliga tarjima qilingan barcha asarlar doktor Fozil Asadi Amjad bilan hamkorlikda amalga oshirilgan.
Islom falsafasi bo‘yicha tadqiqotlar
Doktor Fozil Asadi Amjad Tehron universitetining bakalavriat bosqichida ingliz tili va adabiyoti, magistratura bosqichida ingliz adabiyoti hamda Glazgo universitetining doktorantura bosqichida ingliz adabiyoti yo‘nalishlarini tamomlagan. Hozirda u Xorazmiy universitetida xorijiy tillar kafedrasi professori sifatida faoliyat yuritadi.
Doktor Dasht-Bozorgiy va doktor Asadi Amjad tomonidan fors tilidan ingliz tiliga tarjima qilingan kitoblardan biri «Islom falsafasi bo‘yicha tadqiqotlar» yoki «Falsafiy maqolalar to‘plami» deb nomlanadi.
Ushbu to‘plamga jamlangan maqolalar eronlik professorlar va tadqiqotchilarning sa’y-harakatlari natijasidir. Mazkur maqolalar universitetlar, ilmiy va tadqiqot anjumanlarida taqdim etilgan. Ulardan ko‘zlangan maqsad musulmon va musulmon bo‘lmagan faylasuflar o‘rtasidagi muloqot eshiklarini ochish, shuningdek, ushbu sohada kelgusida tanqidiy fikrlar bildirish va konstruktiv qarashlarni ilgari surish uchun zamin yaratishdan iborat bo‘lgan.
Ushbu maqolalar to‘plamida falsafa sohasidagi islomiy tafakkurning asoslari yoritilgan. Islomiy tafakkur asoslari zamonaviy va yangi ehtiyojlarni qondirish yo‘lini ochib bergani haqida umumiy qarash mavjud. Shuningdek, musulmon faylasuflari Aflotun va Arastu tomonidan ilgari surilgan hamda qo‘llab-quvvatlangan qadimgi yunon falsafasi tamoyillarini sharhlash va tushuntirishda muhim rol o‘ynaganlar.
Ushbu kitob musulmonlar dunyosi va falsafiy maktablarda falsafiy mavzular hamda ilohiyot fanlarining talqin qilinishini o‘rganish nuqtayi nazaridan falsafa sohasi tadqiqotchilari va yangi ma’lumotlarni o‘zlashtirishga intilayotgan ilmiy izlanuvchilar uchun katta ahamiyatga ega.
Insoniyat madaniyat, jamiyat, siyosat va din kabi sohalarda hayotning turli masalalari hamda zaruriyatlarini doimo o‘rganib kelgan va buning natijasida qimmatli yutuqlarga erishgan. Ushbu yutuqlarga erishishda diniy tamoyillarning chuqur ta’sirini inkor etib bo‘lmaydi. Xalqlar tarixi va madaniyatiga qisqacha nazar tashlashning o‘ziyoq dinning bu boradagi asosiy rolini ko‘rsatadi.
Dasht-Bozorgiy va Asadi Amjad ushbu kitobni tarjima qilish orqali ana shu yutuqlarga erishishda dinning tutgan o‘rni yanada yaxshiroq anglanishiga umid bildiradilar.
Fan falsafasi
Dasht-Bozorgiy va Asadi Amjad falsafa sohasida ijod qilgan G‘arb mualliflarining asarlarini tarjima qilish orqali ushbu muloqotni davom ettirishga harakat qilganlar.
Ular ingliz tilidan fors tiliga tarjima qilgan kitoblardan biri Aleks Rozenberg tomonidan yozilgan «Fan falsafasi» asaridir.
Fan falsafasi o‘z ichiga turli yo‘nalishlarni oladi. Bular qatoriga tabiiy va tajribaviy fanlar falsafasi, gumanitar-ijtimoiy fanlar falsafasi, tarixiy fanlar falsafasi, shuningdek, huquq falsafasi, iqtisodiyot falsafasi, ijtimoiy fanlar falsafasi, siyosat falsafasi va boshqa ko‘plab tarmoqlar kiradi.
Biroq ushbu kitobda fan falsafasi tushunchasi o‘zining umumiy va bevosita ma’nosida qo‘llanilgan. Ya’ni, bu yerda fizika va biologiya falsafasini o‘z ichiga olgan tabiiy-tajribaviy fanlar falsafasi nazarda tutiladi.
Fan falsafasi olimlarning o‘z bilimlariga tor doirada yondashmasliklariga va ilm-fan hamda tajribaning haqiqiy o‘rnini yaxshiroq anglashlariga yordam beradi.
«Fan falsafasi» kitobining maqsadi tabiiy fanlar yo‘nalishida tahsil olgan mutaxassislarni sodda pozitivistik mutlaqlashtirishdan ogohlantirish va borliqdagi hamma narsani hissiy idrok doirasiga kiritib bo‘lmasligini, shuningdek, barcha hodisalarni tajriba orqali sinab ko‘rishning imkoni yo‘qligini anglatishdan iborat.
Chunki inson hayotida mavjud bo‘lgan, chetlab o‘tib bo‘lmaydigan ko‘plab hodisalar bor va ularning barchasini tajriba mezoni bilan tekshirish mumkin emas. Bunday hodisalarni anglash uchun faqat ilmiy usullarga emas, balki falsafiy usullarga ham murojaat qilish lozim.
«Fan falsafasi» kitobining muallifi Aleks Rozenberg fan falsafasidagi muammolar falsafaning eng asosiy muammolari bilan chambarchas bog‘liqligini ko‘rsatmoqchi. Ushbu muammolar olimlar va talabalar ilm-fanning mohiyatini tushunishga harakat qilganlarida yaqqol namoyon bo‘ladi.